فا نیکسی

محیط‌های شل آنی (ad-hoc)

در یک محیط شل نیکس، می‌توانید بلافاصله از هر برنامه‌ای که با نیکس بسته‌بندی شده است استفاده کنید، بدون اینکه نیاز باشد آن را به طور دائم نصب کنید.

همچنین می‌توانید دستور احضار چنین شلی را با دیگران به اشتراک بگذارید، و این دستور روی تمام توزیع‌های لینوکس، WSL و macOS کار خواهد کرد[^1].

[^1]: همه بسته‌ها برای لینوکس و macOS پشتیبانی نمی‌شوند. به‌ویژه پشتیبانی از برنامه‌های گرافیکی ممکن است متغیر باشد.

ایجاد یک محیط شل

هنگامی که نیکس را نصب کردید، می‌توانید از آن برای ایجاد محیط‌های شل جدید با برنامه‌هایی که می‌خواهید استفاده کنید، بهره ببرید.

در این بخش، دو برنامه عجیب و غریب به نام‌های cowsay و lolcat را اجرا خواهید کرد که احتمالاً روی دستگاه خود نصب ندارید:

$ cowsay no can do
The program ‘cowsay’ is currently not installed.

$ echo no chance | lolcat
The program ‘lolcat’ is currently not installed.

از nix-shell با گزینه -p (--packages) استفاده کنید تا مشخص کنیم به بسته‌های cowsay و lolcat نیاز داریم:

نکته

اولین اجرای nix-shell برای این بسته‌ها ممکن است به دلیل بارگیری تمامی وابستگی‌ها کمی طول بکشد.

$ nix-shell -p cowsay lolcat
these 3 derivations will be built:
 /nix/store/zx1j8gchgwzfjn7sr4r8yxb7a0afkjdg-builder.pl.drv
 /nix/store/h9sbaa2k8ivnihw2czhl5b58k0f7fsfh-lolcat-100.0.1.drv
 ...

[nix-shell:~]$

درون شل نیکس (Nix shell)، می‌توانید از برنامه‌های ارائه‌شده توسط این بسته‌ها استفاده کنید:

[nix-shell:~]$ cowsay Hello, Nix! | lolcat

برای خروج از شل، exit را تایپ کنید یا CTRL-D را فشار دهید؛ در این صورت برنامه‌ها دیگر در دسترس نخواهند بود.

[nix-shell:~]$ exit
exit

$ cowsay no more
The program ‘cowsay’ is currently not installed.

$ echo all gone | lolcat
The program ‘lolcat’ is currently not installed.

اجرای یک‌باره‌ی برنامه‌ها

با اجرای مستقیم هر برنامه می‌توانید سرعت را حتی بیشتر کنید:

$ nix-shell -p cowsay --run "cowsay Nix"

اگر دستور فقط شامل نام برنامه باشد، نیازی به نقل‌قول نیست:

$ nix-shell -p hello --run hello

جستجوی بسته‌ها

چه چیزی را می‌توانید در یک محیط شل (Shell) قرار دهید؟ اگر به آن فکر کنید، احتمالاً بسته نیکس مربوط به آن وجود دارد.

راهنمایی

نام برنامه‌ای را که می‌خواهید اجرا کنید در search.nixos.org وارد کنید تا بسته‌هایی که آن را فراهم می‌کنند پیدا کنید.

برای مثال زیر، نام بسته‌های این برنامه‌ها را پیدا کنید:

  • git
  • nvim
  • npm

در نتایج جستجو، هر آیتم نام بسته را نشان می‌دهد و جزئیات، برنامه‌های موجود را فهرست می‌کنند.[^2]

[^2]: نام یک بسته با نام یک برنامه یکسان نیست. بسیاری از بسته‌ها چندین برنامه، یا اگر کتابخانه باشند هیچ برنامه‌ای را فراهم نمی‌کنند. حتی برای بسته‌هایی که دقیقاً یک برنامه را فراهم می‌کنند، نام بسته و برنامه لزوماً یکسان نیست.

اجرای هر ترکیبی از برنامه‌ها

هنگامی که نام بسته را در اختیار داشتید، می‌توانید یک شل با آن بسته راه‌اندازی کنید. آرگومان -p (--packages) می‌تواند چندین نام بسته را بپذیرد.

یک شل Nix را با بسته‌هایی که git، nvim و npm را فراهم می‌کنند راه‌اندازی کنید. باز هم، اجرای اول ممکن است برای بارگیری تمام وابستگی‌ها کمی طول بکشد.

$ nix-shell -p git neovim nodejs
these 9 derivations will be built:
 /nix/store/7gz8jyn99kw4k74bgm4qp6z487l5ap06-packdir-start.drv
 /nix/store/d6fkgxc3b04m85wrhg6j0l5y0ray82l7-packdir-opt.drv
 /nix/store/da6njv7r0zzc2n54n2j54g2a5sbi4a5i-manifest.vim.drv
 /nix/store/zs4jb2ybr4rcyzwq0dagg9rlhlc368h6-builder.pl.drv
 /nix/store/g8sl2xnsshfrz9f39ki94k8p15vp3xd7-vim-pack-dir.drv
 /nix/store/jmxkg8b1psk52awsvfziy9nq6dwmxmjp-luajit-2.1.0-2022-10-04-env.drv
 /nix/store/kn83q8yk6ds74zgyklrjhvv5wkv5wmch-python3-3.10.9-env.drv
 /nix/store/m445wn3vizcgg7syna2cdkkws3kk1gq8-neovim-ruby-env.drv
 /nix/store/r2wa882mw99c311a4my7hcis9lq3kp3v-neovim-0.8.1.drv
these 151 paths will be fetched (186.43 MiB download, 1018.20 MiB unpacked):
 /nix/store/046zxlxhq4srm3ggafkymx794bn1jksc-bzip2-1.0.8
 /nix/store/0p1jxcb7b4p8jhhlf8qnjc4cqwy89460-unibilium-2.1.1
 /nix/store/0q4fpnqmg8liqraj7zidylcyd062f6z0-perl5.36.0-URI-5.05
 ...

[nix-shell:~]$

بررسی نسخه بسته (check-package-version)

بررسی کنید که نسخه‌ی مشخصی از این برنامه‌ها را که توسط نیکس ارائه شده‌اند در اختیار دارید، حتی اگر هر یک از آن‌ها را از قبل روی دستگاه خود نصب کرده بودید.

[nix-shell:~]$ which git
/nix/store/3cdi52xh6lk3h1fb51jkxs3p561p37wg-git-2.38.3/bin/git

[nix-shell:~]$ git --version
git version 2.38.3

[nix-shell:~]$ which nvim
/nix/store/ynskzgkf07lmrrs3cl2kzr9ah487lwab-neovim-0.8.1/bin/nvim

[nix-shell:~]$ nvim --version | head -1
NVIM v0.8.1

[nix-shell:~]$ which npm
/nix/store/q12w83z0i5pi1y0m6am7qmw1r73228sh-nodejs-18.12.1/bin/npm

[nix-shell:~]$ npm --version
8.19.2

نشست‌های شل تو در تو

اگر موقتاً به یک برنامه اضافی نیاز دارید، می‌توانید یک شل Nix تو در تو اجرا کنید. برنامه‌های ارائه‌شده توسط بسته‌های مشخص‌شده به محیط فعلی اضافه خواهند شد.

[nix-shell:~]$ nix-shell -p python3
this path will be fetched (11.42 MiB download, 62.64 MiB unpacked):
 /nix/store/pwy30a7siqrkki9r7xd1lksyv9fg4l1r-python3-3.10.11
copying path '/nix/store/pwy30a7siqrkki9r7xd1lksyv9fg4l1r-python3-3.10.11' from 'https://cache.nixos.org'...

[nix-shell:~]$ python --version
Python 3.10.11

برای بازگشت به محیط قبلی، طبق معمول از شل خارج شوید.

در مسیر بازتولیدپذیری

این محیط‌های شل بسیار راحت هستند، اما مثال‌های ارائه‌شده تاکنون هنوز بازتولیدپذیر نیستند. اجرای این دستورات روی ماشینی دیگر ممکن است نسخه‌های متفاوتی از بسته‌ها را دریافت کند، که این موضوع به زمان نصب Nix روی آن ماشین بستگی دارد.

منظور ما از بازتولیدپذیری چیست؟ یک مثال کاملاً بازتولیدپذیر، صرف‌نظر از زمان و مکان اجرای دستور، دقیقاً نتایج یکسانی را ارائه می‌دهد. محیط فراهم‌شده هر بار کاملاً یکسان خواهد بود.

مثال زیر یک محیط کاملاً بازتولیدپذیر ایجاد می‌کند. شما می‌توانید آن را در هر کجا و در هر زمانی اجرا کنید تا دقیقاً همان نسخه از git را دریافت کنید.

$ nix-shell -p git --run "git --version" --pure -I nixpkgs=https://github.com/NixOS/nixpkgs/tarball/2a601aafdc5605a5133a2ca506a34a3a73377247
...
git version 2.33.1

در اینجا سه مورد در جریان است:

  1. --run دستور Bash داده‌شده را در محیط ایجادشده توسط Nix اجرا می‌کند و پس از اتمام، خارج می‌شود.

    هر زمان که بخواهید به سرعت برنامه‌ای را که روی سیستم خود نصب ندارید اجرا کنید، می‌توانید از این قابلیت به همراه nix-shell استفاده کنید.

  2. --pure هنگام اجرای شل، بیشتر متغیرهای محیطی تنظیم‌شده روی سیستم شما را کنار می‌گذارد.

    این یعنی فقط git ارائه‌شده توسط Nix در داخل آن شل در دسترس است. این کار برای دستورات تک‌خطی ساده مانند مثال مفید است. با این حال، هنگام توسعه، معمولاً می‌خواهید ویرایشگر و سایر ابزارهای خود را در دسترس داشته باشید. بنابراین توصیه می‌کنیم --pure را برای محیط‌های توسعه حذف کنید و تنها زمانی که به ایزوله‌سازی اضافی نیاز است، آن را اضافه کنید.

  3. -I تعیین می‌کند که چه چیزی به عنوان منبع اعلامیه‌های بسته استفاده شود.

    در اینجا ما یک نسخه خاص (Git revision) از nixpkgs را فراهم کرده‌ایم که هیچ شکی باقی نمی‌گذارد که کدام نسخه از بسته‌ها در آن مجموعه استفاده خواهد شد.

مراجع

گام‌های بعدی

  • reproducible-scripts استفاده از Nix برای اسکریپت‌های تکرارپذیر
  • reading-nix-language یادگیری نحوه خواندن زبان Nix که برای اعلام بسته‌ها و پیکربندی‌ها استفاده می‌شود
  • declarative-reproducible-envs ایجاد محیط‌های شل تکرارپذیر با یک فایل پیکربندی اعلانی (declarative)
  • pinning-nixpkgs یادگیری روش‌های مختلف مشخص کردن نسخه‌های دقیق منابع بسته

اگر آزمایش کردن Nix فعلاً برای شما به پایان رسیده است، ممکن است بخواهید با اجرای مثال‌ها، مقداری از فضای دیسک اشغال‌شده توسط نسخه‌های مختلف برنامه‌های بارگیری‌شده را آزاد کنید:

$ nix-collect-garbage

nix.dev/first-steps/ad-hoc-shell-environments

نیکسی · یادداشت‌های فارسی Nix local fonts